Trafikte seyreden milyonlarca araç sadece trafik kuralları yönünden değil, istihdam yasaları açısından da mercek altında. 2021 yılından bu yana Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve İl Emniyet Müdürlükleri arasında yürütülen protokol kapsamında, ticari araç denetimleri kayıt dışı çalışan şoförleri ve onları istihdam eden firmaları sarsıyor.
TRAFİK POLİSİ YAZIYOR, SGK CEZALANDIRIYOR
Sistem, emniyet ekiplerinin rutin trafik kontrolleri sırasında ticari bir aracı durdurmasıyla başlıyor. Eğer araç bir tüzel kişiliğe (şirkete) aitse, sürücünün SGK kaydı anlık olarak sorgulanıyor. Kaydı bulunmayan sürücülere ait kimlik bilgileri, tutanak örneği ile birlikte Sosyal Güvenlik Kurumu'na iletiliyor.
'Başkasına kullandırma', şirket adına kayıtlı ticari aracın kontrol sırasında SGK kaydı olmayan (işe girişi bildirilmemiş) farklı bir kişi tarafından kullanıldığının tespit edilmesi anlamına geliyor.
SGK, bu verileri veri tabanındaki kayıtlarla karşılaştırarak sigortasız çalışmayı tescil ediyor ve işletmeye asgari ücret üzerinden hesaplanan katlamalı cezalar tebliğ ediliyor.
ŞİRKETLERİ BEKLEYEN AĞIR FATMA: 2026 CEZA TARİFESİ
NTV'nin haberine göre, sigortasız işçi çalıştırdığı trafik tutanağı ile kesinleşen şirketlere, 5510 sayılı Kanun uyarınca uygulanan yaptırımlar şöyle şekilleniyor:
| İhlal Türü | Ceza Tutarı (Asgari Ücret Endeksli) | Toplam Tutar (Tahmini) |
| İşe Giriş Bildirgesi Verilmemesi | 2 Asgari Ücret | 66.060 TL |
| Tekrar Eden İhlal (1 Yıl İçinde) | 5 Asgari Ücret | 198.180 TL |
| Aylık Prim Belgesi Eksikliği | 2 Asgari Ücret (Her ay için) | 66.060 TL |
| Bordroda İsim Bulunmaması | Yarım Asgari Ücret (Her ay için) | 16.515 TL |
| Kayıt Geçersizliği | Yarım Asgari Ücret (Her ay için) | 16.515 TL |
KAZA DURUMUNDA SORUMLULUK TAMAMEN İŞVERENDE
Mali yaptırımlar işin sadece ekonomik boyutunu oluşturuyor. Sigortasız bir şoförün karıştığı olası bir trafik kazasında, ölüm veya yaralanma meydana gelmesi durumunda tüm maddi ve hukuki sorumluluk doğrudan araç sahibi şirkete yükleniyor. SGK'nın ödeyeceği tazminatların rücu edilmesi ve yüksek manevi tazminat davaları, şirketlerin geleceğini tehlikeye atabiliyor.
KİMLER CEZA KAPSAMI DIŞINDA?
Düzenleme, dürüst işletmeciyi koruyan bir istisna da barındırıyor. Eğer araç bir başka firmaya veya şahsa kiralanmışsa ve bu durum yazılı bir kira sözleşmesi ile kanıtlanabiliyorsa, sorumluluk aracı kiralayan tarafa geçiyor. Şoförün sigortası kiralayan firma tarafından yapılmışsa, araç sahibine herhangi bir yaptırım uygulanmıyor.
