Orta Doğu'daki savaşın küresel enerji piyasalarında yarattığı sarsıntı, Türkiye'de pompa fiyatları üzerinden doğrudan enflasyonu tetiklemeye devam ediyor. Ekonomi gazetecisi Barış Soydan'ın YouTube kanalına konuk olan, akaryakıt sektöründe Opet, Alpet ve Altınbaş Holding gibi kurumlarda 30 yıla yakın üst düzey yöneticilik yapmış olan Özdilek Coşkun, sektördeki fiyatlandırma mekanizmalarına ve beklenen zam dalgasına ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu.
Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarının doğrudan Brent petrol ile değil, İtalya'nın Cenova piyasasındaki "CIF Med" (gümrüksüz motorin) fiyatları ve dolar kuru üzerinden belirlendiğini vurgulayan Coşkun, uluslararası piyasalardaki son durumu değerlendirdi.
Cenova fiyatlarının son 30 yılın en yüksek seviyesi olan 1471 dolara ulaştığını belirten Coşkun, “Şu anda Brent petrol 110-120 dolar bandında seyrediyor. Eğer savaş sürerse ve kalıcı bir barış sağlanmazsa Brent petrolün 160-170 dolara kadar çıkmasını bekliyorum. Bu durum, Türkiye'de motorinin pompa fiyatının çok rahat 85-90, hatta 100 TL seviyelerine ulaşması anlamına gelebilir” ifadelerini kullandı.
EŞEL MOBİL OLMASAYDI FİYAT NE OLURDU?
Devletin akaryakıt fiyatlarındaki ani artışları tüketiciye yansıtmamak için devreye aldığı "eşel mobil" sisteminin önemine değinen Coşkun, bu sistemin mevcut fiyatları nasıl frenlediğini bir örnekle açıkladı:
“Şu an otomatik fiyatlandırma mekanizması içerisinde ÖTV kalmadı, devlet eşel mobil ile ÖTV'den feragat etti. Bu yılbaşında motorinde yaklaşık 13-14 TL civarında bir ÖTV yükü vardı. Şu an İstanbul Avrupa yakasında motorin 71 lira civarında satılıyorsa ve eşel mobil sistemi (ÖTV sıfırlaması) olmasaydı, bu rakama 14 lira daha eklememiz gerekecekti. Yani eşel mobil olmasaydı motorinin pompa fiyatı bugün halihazırda 85 lirayı bulmuş olacaktı.”
EKMEĞE, SUYA VE ULAŞIMA 'MOTORİN' ZAMMI
Motorin fiyatlarındaki bu sert yükselişin enflasyona etkisine dair uyarılarda bulunan Coşkun, akaryakıtın hayatın her alanında temel bir girdi olduğuna dikkat çekti. Artan maliyetlerin kaçınılmaz olarak etiketlere yansıyacağını belirten Coşkun, şunları söyledi:
“Motorindeki artış enflasyonu pratikte çok ciddi etkiler. Toplu taşımaya mecburen zam gelecek. Su fiyatı artacak, ekmek fiyatı artacak. Çünkü Türkiye'nin dört bir yanındaki her şey, örneğin Antalya'daki domates İstanbul'a motorinle taşınıyor. Nakliye maliyetleri arttıkça küçük esnaftan büyük sanayiciye kadar herkes maliyet hesabını yeniden yapacak ve bu artışı nihai ürün fiyatlarına yansıtmak zorunda kalacak.”
ZAMLARI ENGELLEMEK İÇİN KDV'DEN VAZGEÇİLEBİLİR Mİ?
Barış Soydan'ın, İspanya gibi bazı Avrupa ülkelerinin akaryakıt fiyatlarını düşürmek için KDV indirimine gittiğini hatırlatarak, "Türkiye'de böyle şok artışlar olursa ekonomi yönetimi KDV'den vazgeçebilir mi?" sorusuna cevap veren Coşkun, akaryakıttan şu an yüzde 20 oranında KDV alındığını hatırlattı. Özdilek Coşkun, vergilerden feragat edilip edilmeyeceğinin tamamen "siyasi bir karar" olduğunu ifade ederek, bu konuda kararın hükümetin ekonomi politikalarına bağlı olduğunu belirtti.
