ABD ile İran arasında altı haftadır devam eden yıkıcı savaşı sonlandırmak amacıyla Pakistan'ın arabuluculuğunda başlatılan görüşmelerde kritik aşamaya geçildi. ABD'li yetkililerin açıklamasına göre, her iki heyetin Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile ayrı ayrı görüşmesinin ardından, ABD ve İran delegasyonları "yüz yüze" müzakerelere başladı. Ancak İngiliz ekonomi gazetesi Financial Times'a (FT) konuşan müzakerecilere göre, tarihi zirve henüz ilk aşamasında büyük bir krizle karşı karşıya kaldı.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA "GEÇİŞ ÜCRETİ VE KONTROL" ÇATIŞMASI
Görüşmelere yakın kaynaklar, iki taraf arasındaki en büyük anlaşmazlığın küresel enerji ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve kontrolü etrafında düğümlendiğini belirtiyor.
FT'ye bilgi veren bir yetkili, İran'ın su yolu üzerinde kendi egemenliğini ve kontrolünü sürdürmekte ısrar ettiğini, hatta geçiş yapan gemilerden bir "geçiş ücreti/gişe ücreti" talep etme hakkını masaya sürdüğünü aktardı. İran heyetinin, ABD'nin sunduğu "ortak kontrol" seçeneklerini kesin bir dille reddettiği bildirildi. Görüşmelerin akşam yemeğinin ardından teknik düzeyde devam edeceği öğrenildi.
KALİBAF: "NİYETİMİZ İYİ AMA GÜVENMİYORUZ"
Zirvede ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlık ederken, heyette Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ve Özel Temsilci Steve Witkoff da yer alıyor. İran cephesinde ise heyete savaş döneminin kilit liderlerinden Meclis Başkanı Muhammed Bagher Ghalibaf, Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ve Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati ile birlikte liderlik ediyor.
İran devlet medyasına konuşan Ghalibaf, müzakerelere dair net bir çizgi çekerek, "İyi niyetimiz var ama güvenimiz yok" dedi. Ghalibaf, bir yıldan kısa bir süre içinde müzakerelerin tam ortasında ABD'nin İran'a iki kez saldırdığını hatırlatarak, dondurulan varlıkların serbest bırakılması ve Lübnan'da ateşkes sağlanmasının temel şartları olduğunu vurguladı.
MASADA DİPLOMASİ, BOĞAZDA ASKERİ HAREKETLİLİK
Müzakere masasında Hürmüz Boğazı krizi yaşanırken, sahada da eş zamanlı bir hareketlilik vardı. Savaşın başından bu yana ilk kez iki Amerikan savaş gemisi (USS Frank E Peterson ve USS Michael Murphy) Cumartesi günü Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yaptı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bu geçişin İran tarafından döşenen mayınları temizleme operasyonunun bir parçası olduğunu duyurdu. ABD Başkanı Donald Trump ise yaptığı açıklamada, dünyanın dört bir yanından devasa boş petrol tankerlerinin Amerikan petrolü almak üzere ABD'ye doğru yola çıktığını söyledi.
LÜBNAN-İSRAİL HATTINDA 40 YIL SONRA BİR İLK
Öte yandan, barış görüşmelerini tehdit eden en büyük unsurlardan biri olan Lübnan cephesinde de şaşırtıcı gelişmeler yaşanıyor. Kırk yılı aşkın süredir diplomatik ilişkisi bulunmayan ve iki düşman devlet olan İsrail ile Lübnan'ın, Salı günü Washington'da ateşkes ve doğrudan müzakerelere başlamak üzere bir araya gelmeyi kabul ettiği açıklandı.
Ancak İsrail'in Lübnan'ın güneyine ve sivil savunma ekiplerine yönelik katliama varan ağır bombardımanı Cumartesi günü de devam etti. Bu saldırılar ve Hizbullah'tan gelen yoğun eleştiriler üzerine Lübnan Başbakanı Nawaf Salam, Washington seyahatini ertelediğini duyurdu. İran cephesinden ise "Hizbullah'ın dışlandığı bir Lübnan-İsrail görüşmesinin bölgeyi istikrarsızlaştıracağı ve geri dönülmez güvenlik riskleri yaratacağı" uyarısı geldi.
