Greenpeace, Ukrayna’daki Çernobil Nükleer Santrali’ndeki iç radyasyon kalkanının kontrolsüz şekilde çökmesi halinde, çevreye radyoaktif madde yayılma riskinin ciddi oranda artabileceği konusunda kritik bir uyarıda bulundu. Kuruluş tarafından yayımlanan raporda, santraldeki mevcut koruma sistemlerinin işlevini tam olarak yerine getiremediği vurgulandı.
TARİHSEL ARKA PLAN VE KALKAN İNŞASI
1986 yılında, o dönem Sovyetler Birliği’ne bağlı olan Ukrayna’da Çernobil reaktörlerinden biri patlamış ve bu olay sonucunda Avrupa’nın büyük bir bölümüne yayılan radyasyon nedeniyle on binlerce kişi tahliye edilmişti. Patlamanın ardından, reaktör kalıntıları aceleyle inşa edilen çelik ve beton karışımı bir kalkan ile kapatılmıştı. Daha sonra bu yapının üzerine, modern ve yüksek teknoloji ürünü olan “Yeni Güvenli Muhafaza” yapısı inşa edilerek koruma düzeyi artırılmıştı.
DIŞ KALKAN HASARLI, İŞLEV ZAYIFLADI
Ukrayna yönetimi, Rusya’nın 2022 yılında başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana Çernobil sahasının defalarca hedef alındığını öne sürüyor. Geçen yıl düzenlenen bir saldırının, dış koruma kabuğunu deldiği belirtiliyor.
Greenpeace raporuna göre, yapılan bazı onarım çalışmalarına rağmen kalkanın “koruma işlevi tam olarak yeniden sağlanamadı.” Bu durum, özellikle iç yapının çökmesi halinde radyoaktif sızıntı riskini artırıyor.
"İÇERİDE DEVASA MİKTARDA RADYOAKTİF MADDE VAR"
Greenpeace Ukrayna’nın kıdemli nükleer uzmanı Shaun Burnie, kalkanın içinde son derece tehlikeli materyaller bulunduğuna dikkat çekti. Burnie, “Kalkan içinde dört ton yüksek derecede radyoaktif toz, yakıt parçacıkları ve çok büyük miktarda radyoaktivite var. Bu nedenle bir çökme felaket olur,” dedi.
Mevcut koşullarda dış kabuğun da tam anlamıyla onarılamadığını belirten Burnie, yapının tasarlandığı gibi işlev göremediğini ve radyoaktif salım ihtimalinin sürdüğünü ifade etti.
SAVAŞ KOŞULLARI ÇALIŞMALARI ENGELLİYOR
Uzmanlara göre, iç yapının kontrolsüz çökmesini önlemek amacıyla riskli ve dengesiz bölümlerin sökülmesi gerekiyor. Ancak devam eden savaş koşulları, bu tür kritik çalışmaların önünde ciddi bir engel oluşturuyor.
Shaun Burnie, “Rus füzeleri hala Çernobil üzerinden geçiyor. Bu şartlarda güvenli çalışma yürütmek mümkün değil,” diyerek durumun vahametini ortaya koydu.
SANTRAL DİREKTÖRÜ TARAKANOV: ÇOK TEHLİKELİ
Santral Direktörü Sergiy Tarakanov da bölgedeki durumun “çok tehlikeli” olduğunu doğruladı. Tarakanov, “Bir roket doğrudan yapıya değil, 200 metre yakınına bile düşse, deprem benzeri bir etki yaratır ve iç kabuğun çökme riskini artırır,” ifadelerini kullandı.
ONARIM MALİYETİ YÜZ MİLYONLARCA EURO
Fransa, geçen ay yaptığı açıklamada, 2025 yılında gerçekleşen Rus saldırısının ardından Çernobil’deki koruyucu kubbenin onarımı için yaklaşık 500 milyon euro gerektiğini duyurmuştu.
Greenpeace ise mevcut risklerin azaltılması için acil müdahale ve kapsamlı teknik çalışmaların yapılmasının şart olduğu uyarısını yineliyor.
