AB menşeli otomobil ve kamyonlar, 4 Mayıs'ta başlayan haftadan itibaren ABD'ye girişte yüzde 25 gümrük ödeyecek. Trump yönetimi, ulusal güvenlik gerekçesiyle 1962 tarihli Ticaret Genişletme Yasası'nın 232. Maddesi kapsamında 3 Nisan 2025'te ithal otomobillere, 3 Mayıs 2025'te ise otomotiv parçalarına yüzde 25 ek tarife uygulamaya başlamıştı. Temmuz 2025'te İskoçya'da mutabakata varılan Turnberry çerçeve anlaşmasıyla bu oran AB menşeli araçlar için 1 Ağustos 2025'ten itibaren geriye dönük olarak yüzde 15'e çekildi. Trump'ın yeni adımı daha ilk yılını bile dolduramayan bu indirimi sona erdirebilir.
Trump, paylaşımında AB'nin "üzerinde tam mutabakat sağlanan ticaret anlaşmasına uymadığını" öne sürdü ve ABD topraklarında üretim yapan AB menşeli otomobil ile kamyon fabrikalarına sıfır tarife sözü verdi.
TURNBERRY ANLAŞMASININ KISA ÖMRÜ
Temmuz 2025'te Turnberry golf sahasında Trump ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen tarafından mutabakata varılan çerçeve anlaşma, AB menşeli mallara ve otomobillere yüzde 15'lik tavan tarife getirdi. AB, karşılığında sanayi ürünlerinde ABD menşeli mallara gümrükleri sıfırlamayı, 2028'e kadar 600 milyar dolarlık yatırım, 750 milyar dolarlık enerji ve 40 milyar dolarlık yarı iletken alımı yapmayı taahhüt etti.
ABD Yüksek Mahkemesi 20 Şubat 2026'da, Trump'ın Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'na (IEEPA) dayanan karşılıklı tarifelerini 6'ya 3 oyla yasaya aykırı buldu. 232. Madde'ye dayanan otomotiv ve çelik tarifeleri de böylelikle kararın dışında kaldı. Avrupa Parlamentosu ise 26 Mart 2026'da Turnberry'nin uygulanmasına 417 oyla onay verdi. Lakin, metne eklenen "askıya alma maddesi", ABD'nin yüzde 15'lik tavanı aşan tarifeler getirmesi halinde anlaşmanın rafa kaldırılmasına olanak tanıyordu.
BRÜKSEL'DEN TEPKİ VE MİSİLLEME SİNYALİ
Avrupa Komisyonu sözcüsü, "öngörülebilir ve iki taraf için karşılıklı yarar sağlayan" transatlantik ilişkiye bağlılığın sürdüğünü belirterek "ABD'nin Ortak Bildirge ile çelişen önlemler alması durumunda AB'nin çıkarlarını korumak için tüm seçeneklerimizi saklı tutuyoruz" ifadesini kullandı.
Avrupa Parlamentosu Ticaret Komisyonu Başkanı Bernd Lange, X hesabından paylaştığı mesajda "Trump'ın AB otomobillerine yüzde 25 gümrük uygulama planı kabul edilemez. AB taahhütlerini yerine getirirken ABD tarafı sözlerini çiğnemeyi sürdürüyor" değerlendirmesini yaptı.
ALMAN OTOMOTİVİ MERKEZDE
Bu karardan en çok Alman otomotiv devleri etkilenecek. Alman Otomobil Endüstrisi Birliği (VDA) verilerine göre Almanya, 2024'te yaklaşık 450 bin otomobili ABD'ye ihraç etti. 232. Madde tarifelerinin Nisan ayında yürürlüğe girdiği 2025'te bu rakam yüzde 9 gerileyerek 410 bine düştü. VDA Başkanı Hildegard Müller, Trump'ın son adımını "transatlantik ilişkiler için yeni ve ağır bir yük" olarak nitelendirdi ve iki tarafa da Turnberry anlaşmasına sadık kalma çağrısında bulundu.
Yeni tarifeden en fazla etkilenecek Avrupalı üreticiler Mercedes-Benz, BMW ve Volkswagen. Üç şirket de ABD'de sattığı araçların önemli bir bölümünü Avrupa fabrikalarından ithal ediyor. Volkswagen'in Chattanooga tesisi yılda 175 bin, Mercedes-Benz'in Tuscaloosa fabrikası 260 bin, BMW'nin Spartanburg fabrikası ise 450 bine kadar araç üretebiliyor.
Volkswagen Finans Direktörü Arno Antlitz, Ekim ayındaki bilanço toplantısında mevcut ABD tarifelerinin gruba doğrudan 4 milyar euro, marj kayıplarıyla birlikte yaklaşık 5 milyar euro maliyet çıkardığını açıkladı. Grubun 2025 operasyonel karı yüzde 53 gerileyerek 8,9 milyar euroya indi. Bochum'daki Otomotiv Araştırmaları Merkezi (CAR) Direktörü Ferdinand Dudenhöffer, yeni gümrüklerin "Almanya'ya karşı bir ekonomik savaşın parçası olarak da okunabileceğini" söyledi.
"15 MİLYAR EURO KAYIP"
Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü'nün (IFW) analizi, yüzde 25'lik tarifenin kısa vadede Almanya'da yaklaşık 15 milyar euroluk üretim kaybına yol açabileceğini, uzun vadede toplam etkinin 30 milyar euroyu bulabileceğini ortaya koydu. Reel katma değerde en büyük oransal darbeyi yüzde 0,85 ile Slovakya alacak, ardından Almanya, Macaristan ve İsveç gelecek.
Eurostat verilerine göre AB'nin ABD'ye mal ihracatı 2024'te 531,6 milyar euroya ulaştı. Kara taşıtları, AB'nin ABD'ye gönderdiği en büyük kalemler arasında yüzde 9,6'lık payla ikinci sırada yer aldı. AB Komisyonu'nun hesaplarına göre Turnberry anlaşması, Avrupalı otomobil üreticilerine ayda 500 ila 600 milyon euro tasarruf sağlıyordu.
IMD Business School ticaret uzmanı Simon Evenett ise BBC'ye yaptığı açıklamada sektörün aceleci bir sonuca varmaması gerektiğini belirterek, "Sosyal medya paylaşımlarının yasa olmadığını unutmamak gerekir. Brüksel geri adım atmadan önce kararın tam metnini beklemek durumunda" dedi.
İRAN GERGİNLİĞİ VE ASKER ÇEKİLİŞİ
Trump'ın sert çıkışı, Washington'un bazı Avrupa başkentleriyle yaşadığı siyasi gerilimle eş zamanlı geldi. Trump son haftalarda ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonuna AB'den yeterli destek gelmediği görüşünü dile getirdi. Eleştirilerin merkezinde Almanya Başbakanı Friedrich Merz yer aldı. ABD Savunma Bakanı Peter Hegseth de 1 Mayıs'ta, önümüzdeki altı ila on iki ayda Almanya'dan 5 bin ABD askerinin çekileceğini açıkladı.
ÇELİK-ALÜMİNYUM BİLMECESİ OTOMOTİVE SIÇRADI
Avrupalı sanayiciler, 232. Madde'yi Turnberry görüşmeleri sırasında "Truva atı" olarak nitelendirmiş ve maddenin yeni tarifelerin önünü açabileceği uyarısında bulunmuştu. Daha önceki haberlerimde bundan detaylıca bahsetmiştim. AB Ticaret Şefi Maros Sefcovic, geçen Kasım ayında çelik ve alüminyum tarifelerinin baskısını azaltmak için "kota sistemi" önerisini sundu.
AB'li yetkililer daha öncesinde bu madde konusunda defalarca kez uyarıda bulunmuştu. Sosyalistler ve Demokratlar Grubu adına konuşan Bernd Lange, bu maddeyi müzakere döneminde "bir şantaj" olarak nitelendirmiş ve anlaşmayı adeta yerden yere vurmuştu.
AVRUPA OTOMOTİVİNDE ÜST ÜSTE BASKI
Gümrük krizi, Avrupa otomotiv sanayinin halihazırda yaşadığı yapısal sıkışmanın üzerine geldi. Üreticiler bu yıl Çin pazarındaki gerileme, İran savaşının etkileri ve ABD gümrükleriyle aynı anda mücadele ediyor. Volkswagen CEO'su Oliver Blume, Ocak ortasındaki Berlin zirvesinde 2028 sonuna kadar tüm markalarda yüzde 20 maliyet kesintisi hedefini açıkladı. Yaklaşık 60 milyar euroluk tasarruf programının tetikleyicileri arasında Çin'deki pazar payı kaybı, ABD gümrükleri ve kredi notu baskısı bulunuyor.
Avrupa Alternatif Yakıtlar Gözlemevi'nin (EAFO) Ekim 2025 tarihli Tüketici Monitörü'ne göre 27 üye ülkedeki 3 bin 19 sürücünün yalnızca yüzde 14'ü bir sonraki aracı olarak bataryalı elektrikli model planlıyor. Yüksek fiyat ve menzil beklentisi, elektrikli geçişi yavaşlatan başlıca etkenler arasında.
