Büyük İstanbul depremi tartışmaları sürerken, yer bilimci Prof. Dr. Osman Bektaş’tan Marmara Denizi’nin sismik yapısına ilişkin dikkat çeken bir değerlendirme geldi. Bektaş, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Marmara Denizi’ni “enerjiyi dağıtan kompleks bir sistem” olarak tanımladı. Marmara’nın batıdan doğuya doğru çukurlar, çok kollu faylar, transfer zonları ve akışkan alanlarıyla şekillenen parçalı bir yapı gösterdiğini belirten Bektaş, bu nedenle her depremin aynı yıkıcı sonucu üretmeyebileceğini ifade etti.
“MARMARA ŞOK EMİCİ GİBİ DAVRANIYOR”
Prof. Dr. Bektaş, Marmara’daki yüksek ısı akısı ile fay zonlarındaki gaz ve su gibi akışkanların kabuğun kırılganlığını düşürdüğünü belirtti.
Bektaş’a göre bu tür ortamlardan geçen sismik dalgalar, özellikle binaları yıkan ani ve sarsıcı ivmeleri oluşturan yüksek frekanslı bileşenlerini daha hızlı kaybediyor.
Bektaş, “Ortam, bir nevi şok emici gibi davranarak enerjiyi yüksek frekanstan daha düşük frekanslı uzun periyotlu salınımlara dönüştürür” değerlendirmesinde bulundu.
1963 VE 2025 DEPREMLERİ ÖRNEĞİ
Bektaş, Marmara’da daha önce yaşanan bazı M6 üzeri depremlerin beklenen düzeyde yıkım üretmemesini de bu çerçevede değerlendirdi.
Paylaşımında 1935, 1963 ve 2025’teki M6 üzeri kırılmalara atıf yapan Bektaş, bu depremlerin enerjiyi zamana yayan “yavaş sismik olaylar” ya da “sönümlü yırtılmalar” olarak değerlendirilebileceğini söyledi.
Bektaş’a göre 1963 Adalar-Çınarcık depremi ile 2025 Silivri-Kumburgaz depreminde enerjinin daha uzun sürede boşalması, yüksek frekanslı yıkıcı dalgaların sınırlı kalmasına neden oldu.
“HER M6 ÜZERİ DEPREM OTOMATİK YIKIM ÜRETMEZ”
Bektaş’ın paylaştığı görselde, Marmara’daki fay sisteminin tek parça ve kilitli bir modelden çok, sıcak ve zayıf kabuk yapısına sahip, heterojen ve parçalı bir sistem olduğu vurgulandı.
Bu yapının depremlerin daha uzun hissedilmesine yol açabileceği, ancak kısa periyotlu sert ivmelerin sınırlı kalması nedeniyle her M6 üzeri depremin otomatik olarak yıkım üretmeyebileceği belirtildi.
Bektaş’ın değerlendirmesinde, “Bazı depremler enerjiyi zamana yaydığı için daha az yıkıcı olabilir” mesajı öne çıktı.
“TEHLİKE GÖZ ARDI EDİLMEMELİ”
Prof. Dr. Bektaş, bu yaklaşımın İstanbul ve çevresi için sismik tehlikenin göz ardı edilmesi anlamına gelmediğinin özellikle altını çizdi.
Bektaş, açıklamasında, “Bu bilimsel yaklaşım, İstanbul ve çevresi için sismik tehlikenin göz ardı edilmesi anlamına kesinlikle gelmez” ifadelerini kullandı.
Bektaş’a göre asıl dikkat edilmesi gereken nokta, yalnızca depremin büyüklüğü değil, o büyüklüğün binaya ulaştırdığı frekans içeriği ve yıkıcılık düzeyi.
“DOĞRU BİLGİ PANİĞİ AZALTIR, HAZIRLIK KAYBI AZALTIR”
Bektaş’ın paylaşımında, Marmara’daki deprem riskinin bilimsel olarak daha ayrıntılı ve çok değişkenli okunması gerektiği mesajı verildi.
Görselde, “Doğru bilgi paniği azaltır; hazırlık kaybı azaltır. Bilimle birlikte daha dirençli bir İstanbul mümkün” ifadeleri yer aldı.
Bektaş’ın açıklaması, Marmara’da beklenen büyük deprem tartışmalarında yalnızca büyüklük hesabının değil, fayın yapısı, zeminin dalgaları nasıl taşıdığı, kabuk özellikleri, akışkan varlığı ve sismik dalgaların frekans içeriği gibi unsurların da dikkate alınması gerektiği yönünde yeni bir değerlendirme olarak öne çıktı.
